Χρήσιμοι σύνδεσμοι

Ενότητα 6 – Διαχείριση θυτών ενδοοικογενειακής βίας

Καλώς ήρθατε! Μέχρι το τέλος αυτής της εκπαίδευσης θα έχετε εμπλουτίσει τις γνώσεις και τις δεξιότητές σας σχετικά με:

  1. Στρατηγικές που χρησιμοποιούν οι θύτες για να προσπαθήσουν να χειραγωγήσουν το σύστημα (π.χ. την αστυνομία)
  2. Αντιμετώπιση της συμπεριφοράς των θυτών και λογοδοσία τους
  3. Προγράμματα για θύτες ενδοοικογενειακής βίας

Πώς οι θύτες ενδοοικογενειακής βίας χειραγωγούν το σύστημα

Χρήση διαφόρων φορέων (αστυνομία, δικαστήρια, υπηρεσίες προστασίας των παιδιών) ως εργαλείο

Τι κάνει τους θεσμούς μας ευάλωτους στη χειραγώγηση από πιθανούς θύτες;

Μεταβείτε σε αυτήν την ενότητα

Παρεμβαίνοντας στους θύτες

Πώς να μιλήσετε για τη βία με τον θύτη;

Γενικές και συγκεκριμένες ερωτήσεις

Μεταβείτε σε αυτήν την ενότητα

Προγράμματα για θύτες ενδοοικογενειακής βίας

Γιατί πρέπει να συνεργαζόμαστε με τους θύτες ενδοοικογενειακής βίας;

Τα προγράμματα για τους δράστες είναι αποτελεσματικά;

Ο ρόλος της αστυνομίας

Μεταβείτε σε αυτήν την ενότητα

Η αστυνομία δέχεται ένα τηλεφώνημα από τον Τζόν, λέγοντας ότι η γυναίκα του Μάρτα φωνάζει και χτυπάει τα παιδιά. Λέει ότι ανησυχεί ότι μπορεί να βλάψει σοβαρά τα παιδιά, ειδικά επειδή έχει διαγνωσμένη κατάθλιψη, & αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε ψυχιατρική θεραπεία.

Η αστυνομία ελέγχει τα αρχεία & ανακαλύπτει ότι ο Τζόν έχει κατηγορηθεί για βία κατά της Μάρτα πριν από 3 μήνες, ωστόσο, οι ποινικές κατηγορίες αποσύρθηκαν από τον εισαγγελέα λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων, & δεν ενεργοποιήθηκαν άλλα μέτρα.

Όταν φτάνουν στο σπίτι της οικογένειας, οι αστυνομικοί βρίσκουν την Άννα (12 ετών) να κάθεται στη γωνία του δωματίου και να παίζει βιντεοπαιχνίδια, και τον Μαρκ (6 ετών) να κλαίει και να αγκαλιάζει τον πατέρα του. Η Μάρτα κλαίει & ζητάει συγγνώμη από τα παιδιά. Λέει ότι συμπεριφέρθηκε άσχημα στα παιδιά, ότι λυπάται, ότι τα χτύπησε και τα δύο. Ο Τζόν λέει ότι η Μάρτα είναι επικίνδυνη για τα παιδιά, & ότι οι υπηρεσίες παιδικής προστασίας πρέπει να αντιδράσουν, καθώς η ψυχική της ασθένεια έχει ξεφύγει από τον έλεγχο. Μετά από συζήτηση με τα μέλη της οικογένειας & περαιτέρω διερεύνηση της κατάστασης, ο αστυνομικός αποφασίζει να στείλει την υπόθεση στον εισαγγελέα & να ενημερώσει τις υπηρεσίες παιδικής προστασίας.

Τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια; Πώς μπορεί να αντιδράσει το σύστημα;
Ποιες θα μπορούσαν να είναι οι συνέπειες αυτών των αντιδράσεων για τη Μάρτα και τα παιδιά; Και για τον Τζον;

Προσαρμοσμένο από το έργο Engage.

Πώς οι θύτες ενδοοικογενειακής βίας χειραγωγούν το σύστημα;

Illustration taken from the Safe & Together Institute, Δημοσίευση: Πώς οι δράστες ενδοοικογενειακής βίας χειραγωγούν τα συστήματα

Η βία στις σχέσεις είναι στενά συνδεδεμένη με τη δύναμη και τον έλεγχο.

Οι θύτες συχνά προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν διάφορες υπηρεσίες (αστυνομία, δικαστήρια, υπηρεσίες παιδικής προστασίας) ως εργαλείο για να ασκήσουν εξουσία και έλεγχο στους (πρώην) συντρόφους τους. Γιατί;

  • τα συστήματα αυτά έχουν την εξουσία πάνω στη ζωή των θυμάτων
  • είναι απλώς ένας από τους τρόπους εφαρμογής του μοντέλου καταναγκαστικού ελέγχου
  • τα διάφορα συστήματα (συμπεριλαμβανομένης της αστυνομίας) δεν είναι συνήθως προετοιμασμένα να εντοπίσουν & να σταματήσουν αυτό το είδος χειραγώγησης από τον θύτη
  • σε κάθε περίπτωση σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτές οι στρατηγικές λειτουργούν καλά για τον δράστη

Σύμφωνα με το Safe & Together Institute, υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους κάποιοι θύτες μπορούν να προσπαθήσουν να χειραγωγήσουν διάφορα συστήματα:

Υποβολή ψευδών ισχυρισμών
Εκμετάλλευση ευαλωτότητας των επιζωσών
Χρήση θέσης, δύναμης, οικονομικών & προνομίων

Τι καθιστά τα θεσμικά μας όργανα ευάλωτα στη χειραγώγηση των δυνητικών θυτών;

Ευαλωτότητα 1: Διαφορετικές προσδοκίες από μητέρες & πατέρες ως γονείς

Ευαλωτότητα 2:

H πεποίθηση ότι οι θύτες της ενδοσυντροφικής βίας δεν βλάπτουν τα παιδιά τους, εκτός αν είναι άμεσα βίαιοι απέναντί τους

Ευαλωτότητα 3:

Εργάζονται απομονωμένα

Ευαλωτότητα 4:

Έλλειψη κατάρτισης για την ενδοοικογενειακή βία

Ευαλωτότητα 1: Διαφορετικές προσδοκίες από μητέρες & πατέρες ως γονείς

Όταν έχουμε υψηλότερες προσδοκίες από την μητέρα παρά από τον πατέρα ως γονείς, θα μπορούσαμε να:

  • περιμένουμε ότι θα πρέπει να προστατεύσει τα παιδιά & να κάνει κάποιες ενέργειες για να σταματήσει η βία & να τα κρατήσει ασφαλή (χάνοντας όμως την εστίαση στο ότι ο θύτης είναι αυτός που πρέπει να σταματήσει).
  • την θεωρήσουμε ως κακή μητέρα και τον θύτη ως καλό πατέρα επειδή κάνει κάποιες γονικές ενέργειες χαμηλής προσπάθειας.
  • να πιστέψουμε πιο γρήγορα τους ισχυρισμούς κατά των μητέρων που διατυπώνονται από τους θύτες.

Πώς μπορεί ένας βίαιος γονέας να βλάψει ένα παιδί;

  1. Όταν ένα παιδί γίνεται μάρτυρας βίας κατά του γονέα, συνήθως της μητέρας. Ακριβώς από το να βλέπει, να ακούει, να αισθάνεται τη βία, το αίσθημα ασφάλειας του παιδιού συνήθως διαταράσσεται βαθιά, και αυτό είναι ευθύνη του θύτη ως γονέα.Το να γίνεσαι μάρτυρας ενδοοικογενειακής βίας είναι παιδική κακοποίηση.
  2. Όταν τα παιδιά βλάπτονται άμεσα από τον θύτη, κάτι που συμβαίνει σε ορισμένες περιπτώσεις.Το 1/3 – 2/3 των παιδιών υφίστανται επίσης άμεση σωματική/σεξουαλική βλάβη από τον θύτη.
  3. Όταν οι ικανότητες της μητέρας ως γονέα αποδυναμώνονται, ως αποτέλεσμα της βίας που βιώνει, και αυτό επίσης βλάπτει το παιδί και την ανάπτυξή του.Η ΕΒ είναι μια επίθεση στη σχέση μεταξύ του βρέφους/παιδιού και της μητέρας τους, καθιστώντας την ανάπηρη σωματικά και/ή ψυχικά, ώστε να μην είναι σε θέση να διεκπεραιώσει τον γονικό ρόλο.
  4. Όταν ο βίαιος γονέας διαταράσσει ή αποδυναμώνει άμεσα τη σχέση μεταξύ της μητέρας και του παιδιού, υπονομεύοντας τη γονική της ικανότητα.

1. Όταν ένα παιδί γίνεται μάρτυρας βίας κατά του γονέα, συνήθως της μητέρας. Ακριβώς από το να βλέπει, να ακούει, να αισθάνεται τη βία, το αίσθημα ασφάλειας του παιδιού συνήθως διαταράσσεται βαθιά, και αυτό είναι ευθύνη του θύτη ως γονέα.

Το να γίνεσαι μάρτυρας ενδοοικογενειακής βίας είναι παιδική κακοποίηση.

2. Όταν τα παιδιά βλάπτονται άμεσα από τον θύτη, κάτι που συμβαίνει σε ορισμένες περιπτώσεις

Το 1/3 - 2/3 των παιδιών υφίστανται επίσης άμεση σωματική/σεξουαλική βλάβη από τον θύτη.

3. Όταν οι ικανότητες της μητέρας ως γονέα αποδυναμώνονται, ως αποτέλεσμα της βίας που βιώνει, και αυτό επίσης βλάπτει το παιδί και την ανάπτυξή του.

Η ΕΒ είναι μια επίθεση στη σχέση μεταξύ του βρέφους/παιδιού και της μητέρας τους, καθιστώντας την ανάπηρη σωματικά και/ή ψυχικά, ώστε να μην είναι σε θέση να διεκπεραιώσει τον γονικό ρόλο.

4. Όταν ο βίαιος γονέας διαταράσσει ή αποδυναμώνει άμεσα τη σχέση μεταξύ της μητέρας και του παιδιού, υπονομεύοντας τη γονική της ικανότητα.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι συνήθως εστιάζουμε κυρίως στο σημείο 2 (όταν υπάρχει άμεση βία κατά του παιδιού), ενώ τείνουμε να ξεχνάμε ή να υποτιμάμε τους άλλους τρόπους βλάβης, οι οποίοι έχουν εξίσου σημαντική επίδραση στην ανάπτυξη του παιδιού.

Ευαλωτότητα 2: Πεποίθηση ότι οι θύτες ενδοσυντροφικής βίας δεν βλάπτουν τα παιδιά τους, εκτός αν είναι άμεσα βίαιοι απέναντί τους

Η έκθεση των παιδιών στην ενδοοικογενειακή βία αφήνει σοβαρές και συχνά μακροχρόνιες συνέπειες (Carlson 2000; Kilpatrick & Williams, 1997). Τα παιδιά που γίνονται μάρτυρες βίας μεταξύ συντρόφων & τα παιδιά που κακοποιούνται βιώνουν παρόμοιες συνέπειες (Jaffe et al. 1986).
Το αστυνομικό σύστημα και οι επαγγελματίες της αστυνομίας μπορεί μερικές φορές να αποτυγχάνουν να επιτελέσουν το ρόλο τους στην προστασία των ασθενέστερων και την υποστήριξη της δικαιοσύνης, καθώς μπορεί να χειραγωγούνται από τον δράστη ως μέρος του σχεδίου εξαναγκαστικού ελέγχου του.
Οι επαγγελματίες της αστυνομίας πρέπει να διασφαλίσουν ότι ο θύτης θα λογοδοτήσει, να εξετάσουν το μοτίβο της συμπεριφοράς και πώς αυτό μπορεί να συνδέεται με την κατάσταση στην οποία εστιάζουν.
Οι επαγγελματίες της αστυνομίας πρέπει να έχουν επίγνωση των δικών τους προκαταλήψεων σχετικά με τους ρόλους των φύλων, τη γονική μέριμνα και τη βία μεταξύ συντρόφων, καθώς και του τρόπου με τον οποίο αυτό μπορεί να επηρεάσει το έργο που επιτελούν. Συνιστάται έντονα ο κριτικός προβληματισμός και η αμφισβήτηση των δικών τους προκαταλήψεων.

Για να αντιμετωπίσουμε αυτή την ευπάθεια, πρέπει να θυμόμαστε ότι:

  • Τα παιδιά είναι πάντα θύματα ενδοοικογενειακής βίας και βίας από τον σύντροφο: υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να βλάψει κανείς ένα παιδί, όλοι εξίσου επιζήμιοι.
  • Αν ένας πατέρας ασκεί βία κατά της μητέρας του παιδιού, βλάπτει το παιδί του, και αυτή είναι η επιλογή του ως γονέα.
  • Οι πατέρες έχουν τις ίδιες ευθύνες για τα παιδιά με τις μητέρες, και πρέπει να έχουμε τις ίδιες προσδοκίες και από τους δύο γονείς όσον αφορά την ανατροφή των παιδιών τους.

Παρεμβαίνοντας στους θύτες

Η αστυνομία δέχτηκε ένα τηλεφώνημα από γείτονες για φωνές σε ένα από τα διαμερίσματα. Οι επαγγελματίες της αστυνομίας πηγαίνουν στο διαμέρισμα, όπου όλα φαίνονται ειρηνικά. Τόσο ο σύζυγος (Ρίτσαρντ) όσο και η σύζυγος (Έμιλυ) λένε ότι είχαν μια έντονη διαφωνία για την οικονομική τους κατάσταση, ότι δεν υπήρξε βία, & ότι όλα είναι εντάξει. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης με τον Ρίτσαρντ, παραπονιέται ότι έχει μια επισφαλή εργασία ως χειριστής τηλεφωνικού κέντρου & επίσης ότι είναι ο μόνος που εργάζεται, καθώς η σύζυγός του Έμιλυ φροντίζει μόνο τα παιδιά από τότε που γεννήθηκαν. («Ως καλός πατέρας, πάντα δούλευα σκληρά»). Επικρίνει τη γυναίκα του & είναι θυμωμένος μαζί της γιατί είναι ανεπαρκής με τα παιδιά, είναι πολύ επιεικής, παραμελεί τον εαυτό της & το σπίτι, δεν θέτει κανόνες % επίσης «φαίνεται να μη βιάζεται» να βρει δουλειά γιατί ήταν πάντα τεμπέλα & παθητική. Ο Ρίτσαρντ θα ήθελε η Έμιλυ να αφήνει τα παιδιά πιο συχνά με τη μητέρα του, η οποία περιγράφεται ως πολύ πιο ικανή από τη μητέρα της Έμιλυ, από την οποία θα ήθελε η Έμιλυ να αποστασιοποιηθεί (ο Ρίτσαρντ λέει στον επαγγελματία: «Είσαι ειδικός και ξέρεις, είναι η μοναχοκόρη. Η πριγκίπισσα του σπιτιού. Κάποια πράγματα επαναλαμβάνονται από τη μητέρα στην κόρη»). Ακόμα κι αν ο Ρίτσαρντ αγαπάει τη γυναίκα του, συχνά καταλήγουν να τσακώνονται γι’ αυτόν τον λόγο.

Ποιες είναι οι πιθανότητες να υπάρχει βία στην υπόθεση που παρουσιάζεται;
Ποιοι είναι οι δείκτες που το υποδηλώνουν;

  • Όλες οι πιθανές ενδείξεις κακοποίησης πρέπει να καταγράφονται επιμελώς.
  • Οι επαγγελματίες της αστυνομίας πρέπει να έχουν υπόψη τους αυτούς τους δείκτες ακόμη και σε περιπτώσεις στις οποίες δεν παρεμβαίνουν για ενδοοικογενειακή βία.

Πώς να μιλήσετε για τη βία με τον θύτη;

Γενικές ερωτήσεις

Πώς είναι τα πράγματα στο σπίτι/με τον/την σύντροφό σας; Πώς θα ορίζατε τη σχέση του ζευγαριού σας;

Τα περισσότερα ζευγάρια τσακώνονται μερικές φορές. Πώς χειρίζεστε εσείς και ο σύντροφός σας τις διαφωνίες ή τις συγκρούσεις;

Πώς συμπεριφέρεστε συνήθως όταν είστε θυμωμένος; Τι συμβαίνει όταν ο θυμός σας χειροτερεύει;

Πιστεύετε ότι ο/η σύντροφός σας (ή τα παιδιά σας) σας φοβούνται ποτέ;

Είπατε ή κάνατε κάτι για το οποίο μετανιώσατε αργότερα; Έχετε ενεργήσει ποτέ με τρόπο που σας έφερε σε δύσκολη θέση ή σας τρόμαξε;

Έχουν εξελιχθεί ποτέ οι καβγάδες σε σωματικούς;

Ανησυχείτε ποτέ για τη συμπεριφορά σας;

Νιώθετε ζήλια όταν ο/η σύντροφός σας είναι με άλλους ανθρώπους;

Τι γνώμη έχετε για τις σπουδές/εργασία του/της συντρόφου σας εκτός σπιτιού; Τι θα λέγατε αν ήθελε να το κάνει;

Τι γνώμη έχετε για το αν η/ο σύντροφός σας περνάει χρόνο με την οικογένεια ή τους φίλους της/του;

Φωνάζετε στη/στον σύντροφό σας ή πιστεύετε ότι μερικές φορές της/του φέρεστε με αυταρχικό τρόπο;

Έχετε ποτέ χτυπήσει ή σπρώξει την/τον σύντροφό σας;

Απειλήσατε ποτέ να της/του κάνετε κακό; Με όπλο;

Της/του έχεις κάνει ποτέ κακό;

Έχει έρθει ποτέ η αστυνομία για καυγά;

Συγκεκριμένες ερωτήσεις χωνιού: Διερεύνηση των συνεπειών του προβλήματος που παρουσιάζεται(X)

Το πρόβλημά σας Χ (άγχος, αλκοολισμός, ζήλια κ.λπ.) έχει επηρεάσει τη σχέση σας; Με ποιους τρόπους;

Τι πιστεύει ο/η σύντροφός σας για το πρόβλημά σας με το Χ; Πώς την/τον επηρεάζει;

Όταν είστε Χ (ζηλιάρης-α / μεθυσμένος-η / νευρικός-η / κ.λπ.), πώς αντιδράτε με τον/την σύντροφο ή τα παιδιά σας;

Όταν ήσασταν πολύ Χ, έχετε χάσει ποτέ την ηρεμία σας με τον/την σύντροφό σας ή τα παιδιά σας; Τι ακριβώς κάνατε;

Όταν το πρόβλημά σας Χ ήταν χειρότερο, κάνατε ποτέ κάτι για το οποίο αργότερα μετανιώσατε;

Ποιο είναι το χειρότερο πράγμα που σας συνέβη όταν ήσασταν Χ;

Όντας Χ, έχεις σκεφτεί ποτέ να κάνεις κακό στον εαυτό σου ή να αυτοκτονήσεις; Και να κάνεις κακό ή να σκοτώσεις κάποιον άλλον;

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου οι αστυνομικοί δεν παρεμβαίνουν για περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, αλλά έχουν παρατηρήσει ορισμένους από τους δείκτες βίας στην οικογένεια.

Προγράμματα για θύτες ενδοοικογενειακής βίας

Τι είναι τα προγράμματα για θύτες ενδοοικογενειακής βίας;

Λειτουργεί από εξειδικευμένους, εκπαιδευμένους επαγγελματίες.

Διαρκεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (τουλάχιστον 6 μήνες σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα για τα προγράμματα για δράστες, συνήθως μία φορά την εβδομάδα).

Συνήθως ομαδικά προγράμματα.

Εξειδικευμένες παρεμβάσεις που επικεντρώνονται στη διασφάλιση της ασφάλειας των επιζώντων (κυρίως γυναικών και παιδιών) μέσω της συνεργασίας με τους δράστες της βίας για να αλλάξουν τις πεποιθήσεις τους και να σταματήσουν τη βία .

Γιατί πρέπει να υποστηρίζουμε θύτες ενδοοικογενειακής βίας;

Πολλοί δράστες επαναλαμβάνουν τη βία στις νέες τους σχέσεις (Shortt, et al., 2012).
Μετά τον χωρισμό, η βία μπορεί να γίνει πιο σοβαρή αντί να σταματήσει (Ornstein & Rickne, 2013; Statistics Canada, 1993: 26).
Τα παιδιά που εκτίθενται στη βία μεταξύ συντρόφων μαθαίνουν βίαιη συμπεριφορά & την επαναλαμβάνουν στις σχέσεις των ενηλίκων (Murrell, Christoff & Henning, 2007).
Πολλές επιζώσες θέλουν να αλλάξουν οι θύτες και να σταματήσει η βία (FRA, 2014).
Οι θύτες βιώνουν επίσης αρνητικές συνέπειες- ορισμένοι θέλουν να βελτιώσουν τις σχέσεις με τους συντρόφους και τα παιδιά τους και να σταματήσουν να χρησιμοποιούν βία (Rollero, 2020).

Οι θύτες προκαλούν βλάβη στα θύματα. Θα πρέπει να λογοδοτήσουν/να αναλάβουν την ευθύνη.

Προστιθέμενη αξία Προγραμμάτων Διαχείρισης Θυτών

Ποιο «μέρος του παγόβουνου» επηρεάζουμε:

  • Με περιοριστικά και κατασταλτικά μέτρα;
  • Με δραστηριότητες που αποσκοπούν στην αλλαγή συμπεριφοράς και στάσεων (βασικό μέρος των προγραμμάτων για τους δράστες);

Έχουν τα Προγράμματα Διαχείρισης Θυτών αποτελέσματα;

Τόσο οι θύτες όσο και οι (πρώην) σύντροφοί τους αναφέρουν σημαντική μείωση <της συναισθηματικής, σωματικής και σεξουαλικής βίας μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος.

WWP EN. (2023). Change is possible: Results from the IMPACT Outcome Monitoring Toolkit.

Ο ρόλος της αστυνομίας στην υποστήριξη της αλλαγής της βίαιης συμπεριφοράς μέσω των προγραμμάτων για τους θύτες

  • Σε ορισμένες χώρες, η αστυνομία μπορεί να εκδίδει υποχρεωτική παραπομπή σε πρόγραμμα για τον θύτη.
  • Σε ορισμένες χώρες, η αστυνομία μπορεί να συστήσει στον εισαγγελέα ή στο δικαστήριο να προβεί σε παραπομπή σε πρόγραμμα για τον θύτη.
  • Σε πολλές χώρες, οι επαγγελματίες της αστυνομίας μπορούν να συστήσουν στον δράστη να έρθει σε επαφή με το πρόγραμμα του θύτη.

Η σημασία της παραπομπής στο πρόγραμμα για τους θύτες από τους επαγγελματίες της αστυνομίας

  • Οι επαγγελματίες της αστυνομίας παρεμβαίνουν συνήθως σε καταστάσεις κρίσης. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτή είναι η φάση κατά την οποία ο θύτης είναι πιο πρόθυμος να αναλάβει κάποια δράση («το παράθυρο των κινήτρων»).
  • Οι επαγγελματίες της αστυνομίας μπορεί να εκλαμβάνονται ως αυθεντία από τον θύτη, & μπορεί να είναι πιο πρόθυμοι να αναλάβουν την πρότασή τους.
  • Πολλοί θύτες αισθάνονται άσχημα για την κατάσταση & τη συμπεριφορά τους μετά το βίαιο περιστατικό, & ορισμένοι από αυτούς δέχονται προτάσεις που αντιλαμβάνονται ως υποστήριξη.
  • Ο αντίκτυπος άλλων μέτρων αυξάνεται αν ο θύτης είναι επίσης στο πρόγραμμα. Για παράδειγμα, αν εκδοθεί εντολή προστασίας για έξοδο από το σπίτι, η συνεργασία επαγγελματιών με τον θύτη μπορεί να βοηθήσει να διασφαλιστεί ότι κατανοεί & αποδέχεται το μέτρο, δεν το παραβιάζει, & μπορεί να εντοπίσει & να διαχειριστεί έγκαιρα τυχόν πρόσθετους κινδύνους.

Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι η κινητοποίηση του δράστη να δεχτεί βοήθεια είναι μεγαλύτερη 7 ημέρες μετά το βίαιο περιστατικό (το παράθυρο της κινητοποίησης), γεγονός που υποδηλώνει τη σημασία της όσο το δυνατόν συντομότερης παραπομπής σε προγράμματα. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για αυτό: ο δράστης βρίσκεται στη φάση της μεταμέλειας (θυμηθείτε τον κύκλο της κακοποίησης), ο δράστης επηρεάζεται από την κατάσταση και θέλει να δείξει ότι είναι συνεργάσιμος και εντάξει, οι αμυντικοί μηχανισμοί που ελαχιστοποιούν τη βία, την δικαιολογούν ή κατηγορούν άλλους δεν είναι ακόμα τόσο έντονοι (η μνήμη του περιστατικού είναι ακόμα φρέσκια). Άλλα ιδρύματα (δικαστήρια, εισαγγελείς, υπηρεσίες παιδικής πρόνοιας, συνήθως παρεμβαίνουν πολύ αργότερα).

Διαθέσιμα Προγράμματα Διαχείρισης Θυτών στην Ελλάδα

  • Συμβουλευτικά Προγράμματα για θύτες από το ΕΚΚΑ (από το 2008) στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
  • Πρόγραμμα Διαχείρισης Θυτών από το Βία STOP στην Καβάλα, που ξεκίνησε το 2012, με ομαδικές και ατομικές συναντήσεις και διάρκεια από 3 έως 7 έτη
  • Πρόγραμμα Διαχείρισης Θυτών από τον Σύνδεσμο Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου και Ν. Ηρακλείου στο Ηράκλειο Κρήτης, από το 2021. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια: α) Διερεύνηση περιστατικού – Αξιολόγηση κινδύνου, β) Αναγνώριση βίας – αποδοχή, γ) Κινητοποίηση – Παρέμβαση, δ) Παρακολούθηση – γενίκευση – παραπομπή, ε) Follow –up. Η διάρκεια του Προγράμματος είναι τα 3 έτη

Καλή πρακτική για την παραπομπή του θύτη σε πρόγραμμα

  • Πραγματοποιήστε την παραπομπή αφού έχετε διασφαλίσει ότι τα θύματα είναι ασφαλή, έχετε συλλέξει όλα τα αποδεικτικά στοιχεία και έχετε δημιουργήσει την αρχική σχέση με τον δράστη.
  • Κάντε παραπομπή μόνο αν ο δράστης είναι σε θέση να σας ακούσει & να σας καταλάβει (αν δεν είναι υπό την επήρεια αλκοόλ, ουσιών ή πολύ επιθετικός).
  • Αναγνωρίστε τη δυσκολία της κατάστασης: «Αυτή δεν είναι μια εύκολη κατάσταση, βλέπω πόσο έχει διαταραχθεί όλη η οικογένεια».
  • Κανονικοποιήστε τη μετάνοια σχετικά με τη βία- «Πολλοί άνδρες που βλέπω δεν είναι περήφανοι για τον τρόπο που αντέδρασαν & εύχονται να έκαναν κάποια πράγματα διαφορετικά».
  • Κανονικοποιήστε το να ζητάτε υποστήριξη: «Η ζωή είναι περίπλοκη, οι σχέσεις είναι περίπλοκες, το να αλλάξεις τον εαυτό σου είναι επίσης περίπλοκο. Δεν πειράζει να έχεις κάποια υποστήριξη για να βρεις πώς να γίνεις καλύτερος σύντροφος, πατέρας & να νιώσεις καλύτερα».
  • Χρησιμοποιήστε τις πληροφορίες και τις προτάσεις του δράστη: «Όταν είπατε ότι τρελαθήκατε…», «Αναφέρατε ότι μερικές φορές έχετε σύντομο φυτίλι…».
  • Χρησιμοποιήστε μόνο τις πληροφορίες που έλαβε ο δράστης, όχι ο επιζών.
  • Βρείτε «καλούς λόγους» για να αλλάξει ο συγκεκριμένος άνδρας: «Αναφέρατε ότι αυτές οι καταστάσεις επαναλαμβάνονται και ότι ανησυχείτε για το πώς αυτό επηρεάζει τα παιδιά σας».
  • Δώστε βασικές πληροφορίες για το πρόγραμμα- «Πρόκειται για ένα μέρος όπου οι άνδρες που μερικές φορές βλάπτουν τους ανθρώπους που αγαπούν έρχονται για να γίνουν σύντροφοι/πατέρες που θέλουν να είναι»– «Υπάρχουν επαγγελματίες που έχουν μεγάλη εμπειρία».
  • Επικεντρωθείτε στο να τον παρακινήσετε να κάνει την πρώτη επαφή (όχι ότι δέχεται να περάσει από το πρόγραμμα)- «Δεν μπορεί να βλάψει απλά να κάνετε ένα τηλεφώνημα μαζί τους & να καταλάβετε αν υπάρχει κάτι εκεί που μπορεί να σας ωφελήσει».
  • Προωθήστε την ελπίδα: «Πολλοί άνδρες διστάζουν να συμμετάσχουν σε αυτά τα προγράμματα, αλλά μετά από λίγο το βρίσκουν πραγματικά χρήσιμο και αισθάνονται ότι η ζωή τους είναι καλύτερη».
  • Μην δίνετε υποσχέσεις ή παραχωρήσεις ως «ανταμοιβή» αν έρθει σε επαφή με το πρόγραμμα.
  • Ενημερώστε τον επιζώντα για την παραπομπή/πρόταση προς τον δράστη να συμμετάσχει στο πρόγραμμα.
  • Ενεργήστε με τρόπο που να εμπεδώνει το ενδιαφέρον & κάποια ελπίδα, & να προσκαλεί (μην πείσετε τον θύτη).
  • Act in a way that installs interest & some hope, & invites (don’t persuade the perpetrator).

Βασικά συμπεράσματα

Οι θύτες ενδοοικογενειακής βίας συχνά χειραγωγούν τα συστήματα

όπως η αστυνομία και τα δικαστήρια, χρησιμοποιώντας ψευδείς ισχυρισμούς και κοινωνικές προκαταλήψεις για να διατηρήσουν τον έλεγχο των θυμάτων.

Οι αντιδράσεις των αρχών επιβολής του νόμου μπορεί να παρεμποδίζονται από συστημικά τρωτά σημεία

συμπεριλαμβανομένων των προκαταλήψεων ως προς το φύλο και της πεποίθησης ότι οι δράστες δεν βλάπτουν τα παιδιά, εκτός αν ασκούν άμεση βία.

Η έκθεση στην κακοποίηση έχει μακροπρόθεσμες επιζήμιες επιπτώσεις στα παιδιά

διαταράσσοντας τη συναισθηματική τους ανάπτυξη και τις σχέσεις τους.

Τα εξειδικευμένα προγράμματα για τους θύτες επικεντρώνονται στην αλλαγή συμπεριφοράς

και τη μείωση της βίας, με αποδεδειγμένη επιτυχία στη βελτίωση των αποτελεσμάτων για τους επιζώντες και τις οικογένειες.

Ρόλος της αστυνομίας

Η αστυνομία διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στον εντοπισμό της χειραγώγησης, στη διασφάλιση της ασφάλειας των θυμάτων & στην αποτελεσματική παραπομπή των δραστών σε προγράμματα παρέμβασης κατά τη διάρκεια κρίσιμων στιγμών παρακίνησης.

Αυτοαξιολόγηση

Πίσω στην Ενότητα V
Μεταβείτε στην Ενότητα VII

Συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα CERV Daphne της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συμφωνία επιχορήγησης αριθ. 101096908