Καλώς ήρθατε! Μέχρι το τέλος αυτής της ενότητας θα έχετε εμπλουτίσει τις γνώσεις και τις δεξιότητές σας σχετικά με:
Ποια είναι τα κύρια στοιχεία της αξιολόγησης κινδύνου;
Προκλήσεις που αντιμετωπίζει η αστυνομία στην εκτίμηση κινδύνου σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας
Κύριοι παράγοντες κινδύνου τόσο από την πλευρά του θύματος όσο και από την πλευρά του θύτη
Συστάσεις για την ερώτηση σχετικά με τους παράγοντες κινδύνου
Πώς να συλλέξετε αποδεικτικά στοιχεία;
Ορισμός των επιπέδων κινδύνου
Κριτήρια ενός καλού εργαλείου αξιολόγησης κινδύνου
Στρατηγικές διαχείρισης κινδύνου
Βέλτιστα προστατευτικά μέτρα για ΑΝΥΠΑΡΚΤΟ ή ΧΑΜΗΛΟ κίνδυνο
Οι αξιωματικοί πρέπει να αναγνωρίζουν πότε μια συγκεκριμένη υπόθεση πρέπει να χαρακτηριστεί ως «ενδοοικογενειακή βία» σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό της χώρας. Για την Ελλάδα:
Βάσει νόμου (3500/2006) ως ενδοοικογενειακή βία ορίζεται κάθε αξιόποινη πράξη εντός της οικογένειας ή κοινότητας που αποτελείται από συζύγους ή γονείς και συγγενείς πρώτου και δεύτερου βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας και τα εξ υιοθεσίας τέκνα τους. Στην οικογένεια περιλαμβάνονται, εφόσον συνοικούν, συγγενείς εξ αίματος ή εξ αγχιστείας μέχρι τετάρτου βαθμού και πρόσωπα των οποίων επίτροπος, δικαστικός παραστάτης ή ανάδοχος γονέας έχει ορισθεί μέλος της οικογένειας, καθώς και κάθε ανήλικο πρόσωπο που συνοικεί στην οικογένεια. Επιπλέον, οι διατάξεις του παρόντος νόμου εφαρμόζονται και στην μόνιμη σύντροφο του άνδρα ή στον μόνιμο σύντροφο της γυναίκας και στα τέκνα, κοινά ή ενός εξ αυτών, εφόσον τα πρόσωπα αυτά συνοικούν, ως και στους τέως συζύγους.
Τα τυποποιημένα εργαλεία εκτίμησης κινδύνου θα βοηθήσουν την αστυνομία να προσδιορίσει το επίπεδο κινδύνου για να αποφασίσει πώς θα αντιδράσει
Η εκτίμηση του κινδύνου βίαιης υποτροπής είναι μια τεχνική-επιστημονική δραστηριότητα που συνίσταται στην εκτίμηση της πιθανότητας να συμβεί νέα βίαιη θυματοποίηση σε μια δεδομένη χρονική περίοδο, με βάση την αξιολόγηση μιας σειράς παραγόντων κινδύνου/προστασίας που έχουν αποδείξει εμπειρικά τη σχέση τους, και τη δύναμη αυτής της σχέσης, με τη βίαιη υποτροπή, ιδίως εκείνη σοβαρής ή θανατηφόρας φύσης.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε όλα όσα έχουν συμβεί γύρω από κάθε παράγοντα και δείκτη.
Οι παράγοντες κινδύνου και οι δείκτες που καθορίζουν την πιθανότητα υποτροπής και τον κίνδυνο στον οποίο εκτίθεται το θύμα μπορεί να είναι οι εξής: Αυτοί οι παράγοντες και δείκτες έχουν εξαχθεί από το σύστημα αξιολόγησης κινδύνου VioGén, ένα πρωτοποριακό εργαλείο για την αξιολόγηση του κινδύνου σε περιπτώσεις έμφυλης βίας στην Ισπανία από τις αστυνομικές δυνάμεις.
Πρέπει να ληφθεί υπόψη ο κίνδυνος που αντιλαμβάνεται το θύμα, καθώς μπορεί να είναι δύσκολο για αυτό να μετρήσει συγκεκριμένα κάθε έναν από τους δείκτες, αλλά μπορεί να φοβάται να γνωρίζει τον θύτη του στο σύνολό του και τον τρόπο με τον οποίο ενεργεί σε ορισμένες καταστάσεις.
Εκτός από το να κάνετε ερωτήσεις και να καθοδηγήσετε τη γυναίκα σχετικά με αυτούς τους παράγοντες και δείκτες, είναι σημαντικό να την αφήσετε να εκφραστεί και να διηγηθεί τα γεγονότα όπως τα θυμάται. Μην διακόπτετε τη γυναίκα ενώ διηγείται την ιστορία της, ώστε, αφενός, να αισθάνεται ελεύθερη να εκφραστεί και να νιώθει σιγουριά και, αφετέρου, να μην ξεχάσει καμία από τις πληροφορίες που σας δίνει.
Οι γυναίκες που υφίστανται ή έχουν υποστεί έμφυλη βία βρίσκονται συνήθως σε κατάσταση άγχους και/ή τραύματος, ενώ έχουν και ισχυρό συναισθηματικό δεσμό με τον θύτη, γεγονός που τις δυσκολεύει να περιγράψουν τα γεγονότα. Για τον λόγο αυτό, οι κρατικές δυνάμεις και υπηρεσίες ασφαλείας πρέπει να καταβάλλουν ιδιαίτερη προσπάθεια για να συμπάσχουν με το θύμα και να εξοικειωθούν με αυτό το είδος εγκλήματος, ώστε να μπορούν να συλλέγουν αξιόπιστα στοιχεία.
Οι αστυνομικοί ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πολλές δυσκολίες κατά την αξιολόγηση και τη συλλογή της αναφοράς. Η νευρικότητα του θύματος, ο συναισθηματικός δεσμός που μπορεί να κάνει το θύμα να ελαχιστοποιήσει τα γεγονότα στην κατάθεσή του, η έλλειψη κατάλληλου χώρου όπου το θύμα να αισθάνεται ασφαλές για να μιλήσει για το τι συνέβη, ο φόβος αντιποίνων, καθώς και η πιθανή έλλειψη κατάρτισης στο θέμα, που δυσκολεύει την ερμηνεία των πληροφοριών που λαμβάνονται.
Τα επίπεδα κινδύνου μπορούν να ταξινομηθούν ως: μη προσδιορισμένα, χαμηλά, μεσαία, υψηλά και ακραία. Μια αξιολόγηση κινδύνου δεν πρέπει ποτέ να υποτιμάται, καθώς ακόμη και αν το επίπεδο κινδύνου είναι χαμηλό σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, μπορεί να αυξηθεί ανά πάσα στιγμή.
αναγνωρίσιμες ενδείξεις κινδύνου, ο δράστης έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει σοβαρή βλάβη αλλά είναι απίθανο να το πράξει εκτός αν υπάρξει αλλαγή στις συνθήκες
αναγνωρίσιμοι δείκτες κινδύνου με δυνατότητα επιδείνωσης ανά πάσα στιγμή & σοβαρές επιπτώσεις- συνήθως ιστορικό κακοποίησης & ακραίας βίας, με τον σύντροφο να δείχνει πλήρη αδιαφορία για την ευημερία του θύματος
επικείμενη & άμεση απειλή σοβαρής βλάβης ή ακόμη και θανάτου του θύματος
→ ο θύτης έχει αποδείξει τόσο την πρόθεση όσο και την ικανότητα να προκαλέσει σοβαρή βλάβη, οπότε επείγουσα ανάγκη παρέμβασης για την προστασία του θύματος
Είναι σημαντικό να υπάρχουν πάντα δύο εξειδικευμένοι αστυνομικοί ως σημείο αναφοράς για τη γυναίκα, οι οποίοι θα παρακολουθούν την υπόθεσή της και θα διασφαλίζουν την εφαρμογή των μέτρων προστασίας μετά την αξιολόγηση.
Ανεξάρτητα από το επίπεδο κινδύνου, τα θύματα πρέπει να γνωρίζουν ότι μπορούν να απευθυνθούν σε αυτούς σε περίπτωση οποιουδήποτε περιστατικού και ότι πρέπει να πραγματοποιηθεί νέα αξιολόγηση κινδύνου, προσαρμόζοντας έτσι τα μέτρα αστυνομικής προστασίας στις ανάγκες και την κατάστασή τους.
Οι Αστυνομικοί πρώτης γραμμής ΔΕΝ παρέχουν συμβουλές ή καθοδήγηση στα θύματα
→ εκτελούν αρχική αξιολόγηση κινδύνων και σχεδιασμό ασφάλειας
→ στη συνέχεια παραπέμπουν σε εξειδικευμένες υπηρεσίες ενδοοικογενειακής βίας εντός ή εκτός των αστυνομικών υπηρεσιών
ΜΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΙΜΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ
ΧΑΜΗΛΟΣ ΑΝΙΧΝΕΥΘΕΙΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ
Αξιολογήστε τις σωματικές και γνωστικές ευπάθειες: Τα ηλικιωμένα θύματα μπορεί να έχουν σωματικές περιορισμούς, χρόνιες ασθένειες ή αναπηρίες που τα καθιστούν πιο ευάλωτα στην ενδοοικογενειακή βία και λιγότερο ικανά να προστατεύσουν τον εαυτό τους ή να ζητήσουν
Αξιολόγηση της εξάρτησης του θύματος από τον δράστη: Τα θύματα μπορεί να εξαρτώνται από τους δράστες για τις καθημερινές τους ανάγκες, γεγονός που περιπλέκει την αναφορά της βίας ή τη διαφυγή από αυτήν, καθώς οι ηλικιωμένοι ενδέχεται να φοβούνται το στίγμα ή να φοβούνται ότι θα τοποθετηθούν σε ιδρύματα φροντίδας
Αξιολόγηση της κοινωνικής απομόνωσης: Τα ηλικιωμένα θύματα μπορεί να είναι κοινωνικά απομονωμένα λόγω προβλημάτων κινητικότητας, απώλειας κοινωνικών δικτύων ή σκόπιμων ενεργειών για να τα αποκόψουν από τους άλλους
Αξιολογήστε τη δυναμική εξουσίας και ελέγχου: Ο θύτης μπορεί να αντιμετωπίζει το θύμα ως λιγότερο ικανό ή ανάξιο σεβασμού, να ελέγχει τα οικονομικά του και να χρησιμοποιεί συναισθηματική και ψυχολογική κακοποίηση, συμπεριλαμβανομένης της χειραγώγησης και των απειλών, για να το κάνει υποχωρητικό
Αξιολογήστε εάν υπάρχουν προβλήματα επικοινωνίας: Οι διαταραχές της ακοής, της ομιλίας ή η απροθυμία να αποκαλυφθούν λόγω φόβου ή δυσπιστίας μπορεί να εμποδίζουν την επικοινωνία και τη λήψη αποφάσεων
Εκτίμηση κινδύνου για περιπτώσεις ΕΒ δύσκολα προβλέψιμων γυναικοκτονιών
Οι Αστυνομικοί δεν είναι εκπαιδευμένοι σύμβουλοι
Ανάγκη για βοήθεια από κοινωνικό λειτουργό για τα σύνθετα προβλήματα στα πλαίσια της ΕΒ, αλλά συχνά καθυστέρηση στην παροχή αυτής της υποστήριξης στα θύματα
Ποιες ερωτήσεις θα μπορούσαν να της κάνουν οι υπάλληλοι πρώτης γραμμής προκειμένου να είναι σε θέση να διενεργούν διαχείριση κινδύνου; Ποια μέτρα θα λαμβάνατε για να προστατεύσετε αυτή τη γυναίκα & να αποτρέψετε άλλη επίθεση;
Εργαλείο Γρήγορης Ανταπόκρισης μέσω βίντεο (Rapid Video Response (RVR)) στο ΗΒ: να παρέχει στα θύματα σε ένα ασφαλές και προστατευμένο μέρος άμεση πρώτη ανταπόκριση μέσω βίντεο για τις περιπτώσεις που ο δράστης δεν είναι παρών: 3 λεπτά έναντι 32 ωρών
Συνεργαζόμενοι φορείς: αστυνομία + κοινωνικός λειτουργός για την αντιμετώπιση περιπτώσεων ενδοοικογενειακής βίας στον τόπο του συμβάντος. Υποσχόμενη πρακτική για τη βελτίωση της αποκλιμάκωσης κρίσεων, τη διευκόλυνση της πρόσβασης των ατόμων σε υπηρεσίες, τη μείωση της πίεσης στα συστήματα ποινικής δικαιοσύνης και υγειονομικής περίθαλψης και την προώθηση της οικονομικής αποδοτικότητας
Πηγές:
https://science.police.uk/delivery/case-studies/improving-response-to-victims-of-domestic-violence/
International Association of Chiefs of Police, Assessing the Impact of Co-Responder Team Programs
Συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα CERV Daphne της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συμφωνία επιχορήγησης αριθ. 101096908
